Máy phát điện là thiết bị dự phòng quan trọng, đặc biệt với gia đình, doanh nghiệp, nhà xưởng, bệnh viện hay công trình xây dựng. Tuy nhiên trên thực tế, rất nhiều người chỉ quan tâm đến việc mua máy mà xem nhẹ khâu bảo dưỡng, dẫn đến tình trạng máy hỏng đúng lúc cần dùng nhất. Bảo dưỡng máy phát điện định kỳ không chỉ giúp thiết bị vận hành ổn định mà còn kéo dài tuổi thọ, giảm chi phí sửa chữa và tránh rủi ro gián đoạn điện năng.
Bảo dưỡng máy phát điện định kỳ là gì?
Bảo dưỡng máy phát điện định kỳ là quá trình kiểm tra, vệ sinh, thay thế và hiệu chỉnh các bộ phận của máy theo thời gian vận hành hoặc theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Công việc này không chỉ áp dụng cho máy phát điện công nghiệp công suất lớn mà cả máy phát điện gia đình cũng cần thực hiện đều đặn.
Khác với sửa chữa khi máy đã hỏng, bảo dưỡng mang tính phòng ngừa, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như hao mòn, rò rỉ, sụt áp, giảm công suất hoặc tiêu hao nhiên liệu bất thường.
Vì sao không nên bỏ qua bảo dưỡng máy phát điện?
Lý do lớn nhất khiến nhiều người bỏ qua bảo dưỡng là tâm lý “máy ít dùng nên chưa cần”. Đây chính là sai lầm phổ biến. Máy phát điện dù không hoạt động thường xuyên vẫn chịu ảnh hưởng của môi trường, độ ẩm, bụi bẩn và quá trình lão hóa vật liệu. Khi đến lúc cần sử dụng, máy rất dễ gặp sự cố như không đề được, điện áp không ổn định hoặc không lên tải.
Việc không bảo dưỡng định kỳ còn khiến động cơ làm việc trong điều kiện kém, dẫn đến nóng máy, mài mòn nhanh, giảm tuổi thọ. Với máy phát điện công nghiệp, điều này có thể gây gián đoạn sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và uy tín doanh nghiệp. Với bệnh viện hay trung tâm dữ liệu, hậu quả thậm chí nghiêm trọng hơn.
Những rủi ro thường gặp khi không bảo dưỡng máy phát điện
Một trong những vấn đề hay gặp nhất là dầu bôi trơn xuống cấp. Dầu cũ mất khả năng bôi trơn khiến động cơ ma sát lớn, sinh nhiệt cao và nhanh hỏng. Tiếp theo là lọc gió, lọc nhiên liệu bị bẩn, làm giảm lượng khí và nhiên liệu vào buồng đốt, khiến máy yếu, tốn nhiên liệu và khó khởi động.
Ngoài ra, hệ thống làm mát nếu không được kiểm tra thường xuyên rất dễ bị thiếu nước hoặc nghẹt két, gây hiện tượng quá nhiệt. Với máy phát điện chạy dầu, việc bỏ qua bảo dưỡng còn dẫn đến tắc kim phun, sai lệch thời điểm phun nhiên liệu, làm máy rung lắc mạnh và phát điện không ổn định.
Bảo dưỡng định kỳ giúp máy phát điện vận hành ổn định hơn
Khi được bảo dưỡng đúng cách, máy phát điện luôn ở trạng thái sẵn sàng hoạt động. Điện áp và tần số phát ra ổn định, đảm bảo an toàn cho các thiết bị điện sử dụng nguồn từ máy phát. Điều này đặc biệt quan trọng với các thiết bị nhạy cảm như máy CNC, thiết bị y tế, server hay hệ thống điều khiển tự động.
Ngoài ra, bảo dưỡng định kỳ còn giúp phát hiện sớm các linh kiện có dấu hiệu xuống cấp để thay thế kịp thời, tránh tình trạng hỏng dây chuyền dẫn đến chi phí sửa chữa lớn hơn nhiều lần.
Chu kỳ bảo dưỡng máy phát điện bao lâu là hợp lý?
Chu kỳ bảo dưỡng phụ thuộc vào số giờ vận hành, môi trường sử dụng và loại máy phát điện. Với máy phát điện gia đình ít chạy, thông thường vẫn nên kiểm tra tổng thể và nổ thử máy định kỳ mỗi tháng để đảm bảo máy không bị “chết” do lâu ngày không hoạt động.
Đối với máy phát điện công nghiệp, bảo dưỡng thường được thực hiện theo mốc giờ chạy, phổ biến là sau mỗi 250 giờ, 500 giờ hoặc 1000 giờ vận hành. Ngoài ra, máy đặt ngoài trời, trong môi trường nhiều bụi hoặc độ ẩm cao cần được bảo dưỡng thường xuyên hơn so với máy đặt trong phòng máy tiêu chuẩn.
Những hạng mục quan trọng trong bảo dưỡng máy phát điện
Bảo dưỡng máy phát điện không chỉ đơn giản là thay dầu. Quá trình này bao gồm việc kiểm tra toàn bộ hệ thống động cơ, đầu phát và hệ thống điện điều khiển. Các hạng mục quan trọng thường được chú trọng là dầu bôi trơn, lọc dầu, lọc gió, lọc nhiên liệu, hệ thống làm mát, bình ắc quy, dây đai, hệ thống xả và các đầu nối điện.
Đối với máy phát điện có tích hợp tủ ATS hoặc hệ thống điều khiển tự động, việc kiểm tra tín hiệu, rơ-le, cảm biến và khả năng chuyển nguồn cũng đóng vai trò rất quan trọng, đảm bảo máy khởi động và cấp điện kịp thời khi mất điện lưới.
Bảo dưỡng đúng cách giúp tiết kiệm chi phí lâu dài
Nhiều người cho rằng bảo dưỡng định kỳ làm phát sinh chi phí, nhưng thực tế đây là khoản đầu tư tiết kiệm. Một lần bảo dưỡng định kỳ thường có chi phí rất nhỏ so với chi phí sửa chữa động cơ, thay đầu phát hoặc khắc phục sự cố lớn do hỏng hóc nghiêm trọng.
Ngoài ra, máy được bảo dưỡng tốt sẽ tiêu hao nhiên liệu ít hơn, vận hành êm ái hơn và ít xảy ra sự cố đột ngột. Với doanh nghiệp, điều này giúp giảm thời gian ngừng hoạt động và tránh các tổn thất gián tiếp khó đo lường.
Có nên tự bảo dưỡng máy phát điện hay không?
Với máy phát điện gia đình công suất nhỏ, người dùng có thể tự thực hiện một số công việc cơ bản như kiểm tra dầu, vệ sinh lọc gió, nổ thử máy định kỳ. Tuy nhiên, với máy phát điện công nghiệp hoặc hệ thống phức tạp, việc bảo dưỡng nên được thực hiện bởi đơn vị kỹ thuật chuyên nghiệp.
Kỹ thuật viên có kinh nghiệm sẽ đánh giá đúng tình trạng máy, sử dụng thiết bị đo chuyên dụng và đảm bảo các thông số vận hành đạt chuẩn. Điều này giúp tránh rủi ro thao tác sai gây hỏng máy hoặc mất an toàn.
Kết luận
Bảo dưỡng máy phát điện định kỳ không phải là việc làm tùy chọn mà là yếu tố bắt buộc nếu muốn máy hoạt động ổn định, bền bỉ và an toàn. Dù là máy phát điện gia đình hay máy phát điện công nghiệp công suất lớn, việc bảo dưỡng đúng thời điểm sẽ giúp bạn tránh được những sự cố không đáng có và tối ưu chi phí trong suốt vòng đời thiết bị.
Nếu bạn đang sử dụng máy phát điện và chưa xây dựng kế hoạch bảo dưỡng cụ thể, hãy thực hiện ngay từ hôm nay. Một chiếc máy được chăm sóc tốt luôn sẵn sàng cấp điện khi bạn cần nhất.
